വായനയുടെ ചെറിയ ജനാലകൾ

സ്കൂളിലെ ലൈബ്രറി മുറിക്ക് ഒരു പ്രത്യേക മണമുണ്ടായിരുന്നു. പഴയ കടലാസും പൊടിയും ഈർപ്പവും ചേർന്ന ആ മണം ഇപ്പോഴും ഓർമ്മയിൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്നു. ആഴ്ചയിൽ ഒരു ദിവസം, ഉച്ചയ്ക്കുശേഷമുള്ള അവസാനത്തെ പിരീഡിൽ, ആ മുറി തുറക്കും. ഇരുപത്തഞ്ച് കുട്ടികൾ, മുന്നൂറോളം പുസ്തകങ്ങൾ, നാൽപ്പത് മിനിറ്റ്.

അന്ന് ആരും ഞങ്ങളെ വായന പഠിപ്പിച്ചില്ല. അധ്യാപിക വാതിൽ തുറന്നുതരും, പിന്നെ ജനാലയ്ക്കരികിലെ കസേരയിൽ പോയിരിക്കും. ബാക്കിയെല്ലാം ഞങ്ങളുടേതായിരുന്നു. ഏതു പുസ്തകം എടുക്കണം, എത്ര നേരം അതിൽ നോക്കിനിൽക്കണം, പകുതിയിൽ വച്ച് ഉപേക്ഷിക്കണോ വേണ്ടയോ — ആ തീരുമാനങ്ങളൊക്കെ ഞങ്ങളുടേതുതന്നെ.

തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം

ഇന്ന് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, ആ സ്വാതന്ത്ര്യമായിരുന്നു ഏറ്റവും വലിയ കാര്യമെന്ന് തോന്നുന്നു. ഒരു കുട്ടിക്ക് പുസ്തകം കൊടുക്കുന്നത് എളുപ്പമാണ്. ബുദ്ധിമുട്ട് അതല്ല — ആ പുസ്തകം അവൻ വായിക്കണമെന്ന നമ്മുടെ ആഗ്രഹം ഉള്ളിൽ വച്ചുകൊണ്ട് മിണ്ടാതിരിക്കുക എന്നതാണ്.

കുട്ടികൾക്ക് വായിക്കാൻ പുസ്തകം കൊടുക്കുന്നതിനെക്കാൾ പ്രധാനം, വായിക്കാതിരിക്കാനുള്ള അവകാശംകൂടി കൊടുക്കുകയാണ്.

ഞാൻ ആദ്യം എടുത്തത് ഒരു ചിത്രകഥയായിരുന്നു. രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് അതേ പുസ്തകം വീണ്ടും എടുത്തു. മൂന്നാമത്തെ ആഴ്ചയും. അധ്യാപിക ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല. നാലാമത്തെ ആഴ്ച, ആ പുസ്തകം മറ്റൊരു കുട്ടി എടുത്തുകൊണ്ടുപോയപ്പോൾ, നിവൃത്തിയില്ലാതെ ഞാൻ അടുത്ത അലമാരയിലേക്ക് നോക്കി. അവിടെവച്ചാണ് കഥകളുടെ ലോകം തുറന്നത്.

വായന ഒരു ശീലമല്ല; അത് ഒരു കണ്ടെത്തലാണ്. കണ്ടെത്തലിന് സമയം വേണം, ഒപ്പം ആരും നോക്കിനിൽക്കാത്ത കുറച്ച് ഇടവും.

മുന്നൂറ് പുസ്തകങ്ങളുടെ ഗണിതം

ആ ലൈബ്രറിയിൽ കൃത്യമായി എത്ര പുസ്തകങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് എനിക്കറിയില്ല. പക്ഷേ 300 എന്ന് കണക്കാക്കിയാൽപ്പോലും, 5 വർഷംകൊണ്ട് ഒരു കുട്ടിക്ക് ഏകദേശം 180 ആഴ്ചകൾ കിട്ടും. അതായത്, ഓരോ പുസ്തകവും ശരാശരി രണ്ടു കുട്ടികളുടെ കൈയിലെത്തും. ഒരു നാട്ടിൻപുറത്തെ സ്കൂളിന് അതൊരു ചെറിയ കാര്യമല്ല.

ഇന്ന് ആ ലൈബ്രറിയെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുമ്പോൾ ഓർമ്മ വരുന്നത് പുസ്തകങ്ങളല്ല:

• ജനാലയിലൂടെ വീണിരുന്ന വെയിലിന്റെ ചരിഞ്ഞ വര
• പുറംചട്ട ഇളകിയ പുസ്തകങ്ങൾക്ക് പശകൊണ്ട് ഒട്ടിച്ച തുണിക്കഷണം
• ഓരോ പുസ്തകത്തിന്റെയും ഉള്ളിൽ ഒട്ടിച്ചിരുന്ന, തീയതികൾ എഴുതിയ കടലാസ്
• ആ കടലാസിൽ എത്ര പേരുകളുണ്ടെന്ന് എണ്ണിനോക്കുന്ന ശീലം

അവസാനത്തേത് ഇപ്പോഴും കൗതുകമായി തോന്നുന്നു. ഒരു പുസ്തകം എത്ര പേർ വായിച്ചു എന്നറിയാൻ അന്ന് ഒരു കണക്കുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ന് അതില്ല.

ജനാലയ്ക്കപ്പുറം

ഒരു കുട്ടി വായിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നത് അക്ഷരം പഠിക്കുമ്പോഴല്ല. ഒരു കഥയിൽ എന്തു സംഭവിക്കുമെന്ന് അറിയാൻ അക്ഷമനാകുമ്പോഴാണ്. ആ അക്ഷമയാണ് വായന. അതുവരെ അതൊരു പാഠമാണ്.

വായനയുടെ ആ അക്ഷമയെക്കുറിച്ച് Lisa Bu ഒരു ചെറിയ TED പ്രഭാഷണത്തിൽ പറയുന്നുണ്ട് — പുസ്തകങ്ങൾ മനസ്സ് എങ്ങനെ തുറക്കുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ച്. താഴെ കാണാം; play അമർത്തുമ്പോൾ മാത്രമേ വീഡിയോ ലോഡ് ചെയ്യൂ.

സ്കൂൾ ലൈബ്രറികൾ ഇന്നും ഉണ്ട്. പലതും അന്നത്തേതിനെക്കാൾ വലുതാണ്, പുതിയ പുസ്തകങ്ങളുള്ളതാണ്. പക്ഷേ ആ നാൽപ്പത് മിനിറ്റ് ഇപ്പോഴുമുണ്ടോ എന്ന് എനിക്കുറപ്പില്ല. ആരും ഒന്നും പഠിപ്പിക്കാത്ത, ആരും ഒന്നും ചോദിക്കാത്ത, ഒരു കുട്ടി സ്വന്തം ഇഷ്ടത്തിന് ഒരു അലമാരയ്ക്കുമുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ആ നാൽപ്പത് മിനിറ്റ്.

അതുണ്ടെങ്കിൽ ബാക്കിയെല്ലാം താനേ വരും.